Ensalada Rusa: waarom heet deze Spaanse tapa ‘Russische salade’? Wie in Spanje tapas gaat eten, komt hem bijna gegarandeerd tegen: Ensalada Rusa. Een romige aardappelsalade met mayonaise die in tapasbars door heel Spanje wordt geserveerd. Maar waarom heet zo’n typisch Spaanse tapa eigenlijk Russische salade? Het antwoord ligt niet in Spanje, maar in het Moskou van de 19e eeuw. En het verhaal begint bij een chef-kok met een opvallend genoeg Franse achtergrond. In dit blog vertellen we je waar Ensalada Rusa vandaan komt én delen we het recept van onze Andalusische buurvrouw Carmen.

Wat is Ensalada Rusa?

Ensalada Rusa is de Spaanse variant van Russische aardappelsalade, meestal gemaakt met aardappel, mayonaise en verschillende groenten, vaak aangevuld met tonijn, ei en olijven. In Spanje wordt de salade koud geserveerd en is het een klassieker in tapasbars en restaurants. Er bestaat niet één vast Spaans recept. Vraag in tien tapasbars om Ensalada Rusa en de kans is groot dat je tien verschillende versies krijgt. En juist dat maakt het zo’n leuk gerecht.

Waar komt Ensalada Rusa oorspronkelijk vandaan?

De geschiedenis van Ensalada Rusa gaat terug tot Moskou in de 19e eeuw. Daar werkte de chef-kok Lucien Olivier in het beroemde restaurant Hermitage. Olivier maakte een luxe salade die bestond uit veel exclusievere ingrediënten dan de aardappelen, groenten en mayonaise die we tegenwoordig met Ensalada Rusa associëren. Zijn salade werd zo bekend dat hij uiteindelijk de naam Olivier-salade kreeg.

Het oorspronkelijke recept werd nooit volledig bekendgemaakt. In de loop der jaren ontstonden daarom allerlei varianten met eenvoudigere en beter verkrijgbare ingrediënten. De salade verspreidde zich vervolgens naar andere delen van Europa en ver daarbuiten.

Waarom heet Ensalada Rusa zo?

Ensalada Rusa betekent letterlijk ‘Russische salade’. De Spaanse naam verwijst naar de Russische oorsprong van de salade waarop het gerecht is gebaseerd. Hoewel Lucien Olivier zelf geen Rus was, creëerde hij zijn beroemde salade in Moskou. Toen varianten van het gerecht zich over Europa verspreidden, werd de salade in verschillende landen simpelweg bekend als Russische salade. In Spanje werd dat Ensalada Rusa. De Spaanse versie lijkt inmiddels nog maar gedeeltelijk op de luxe salade die Olivier in Moskou serveerde. De naam bleef echter bestaan.

Is Ensalada Rusa typisch Spaans?

Ja en nee. De oorsprong van Ensalada Rusa ligt niet in Spanje, maar het gerecht is inmiddels helemaal ingeburgerd in de Spaanse tapascultuur. Je vindt het in tapasbars, restaurants en Spaanse huishoudens en iedere kok lijkt zijn of haar eigen recept te hebben. De basis bestaat meestal uit gekookte aardappelen en mayonaise. Afhankelijk van het recept worden daar bijvoorbeeld wortel, doperwten, tonijn, ei, olijven, geroosterde paprika of augurk aan toegevoegd.

Ook buiten Spanje bestaan talloze varianten. In verschillende Europese landen en in Latijns-Amerika is Russische salade een bekend gerecht bij feestelijke gelegenheden en familiebijeenkomsten. Maar wij eten hem natuurlijk het liefst op z’n Andalusisch.

Ensalada Rusa maken; Het recept van onze buurvrouw Carmen  

Op een regenachtige dag – wat hier in Andalusië gelukkig niet heel vaak voorkomt – leerde onze buurvrouw Carmen ons hoe zij haar Ensalada Rusa maakt. Carmen is een echte Andalusische en heeft een passie voor koken. Zoals dat hier wel vaker gaat, komt haar recept niet uit een kookboek. Ze maakt haar Ensalada Rusa gewoon zoals ze hem altijd heeft gemaakt. Voor haar recept maken we ook zelf de mayonaise. Carmen leerde ons een zomervariant met melk in plaats van rauw ei. Ideaal voor warme Andalusische dagen.

Ensalada Rusa à la Carmen Voor 4 personen

Ingrediënten

• 1 kg gekookte aardappelen
• 1 klein blikje maïs
• 4 gekookte eieren
• 1 pakje krabsticks
• 1 blik/pot (ca. 400 ml) olijven gevuld met ansjovis
• 3 blikjes tonijn op zonnebloemolie
• 1 potje (ca. 200 g) geroosterde rode paprika
• 1 takje verse peterselie
• 1 teentje knoflook
• ca. 2 cups mayonaise
• zout naar smaak

Bereiding

1. Prak de gekookte aardappelen in een grote kom met een stamper of vork. Het hoeft geen puree te worden; er mogen gerust wat stukjes aardappel zichtbaar blijven.
2. Pers het teentje knoflook en meng het door de aardappelen.
3. Snijd de gekookte eieren fijn en doe ze in een aparte kom.
4. Snijd de krabsticks fijn, maar houd er twee apart voor de decoratie. Hak ook de peterselie, geroosterde paprika en olijven fijn. Houd een paar reepjes paprika apart voor later.
5. Meng de krabsticks, peterselie, paprika en olijven door het ei.
6. Laat de tonijn goed uitlekken en voeg deze toe aan de aardappelen.
7. Voeg vervolgens het eimengsel en de maïs toe en meng alles voorzichtig door elkaar.
8. Voeg de mayonaise toe en breng de salade op smaak met zout.
9. Schep de Ensalada Rusa op een mooie platte schaal en decoreer met plakjes krabstick en reepjes geroosterde paprika.
10. Zet de salade in de koelkast en serveer hem lekker koud.

Buen provecho!

Zelf mayonaise maken zonder rauw ei

Voor onze Ensalada Rusa gebruiken we graag de mayonaise die Carmen ons leerde maken. In plaats van ei gebruikt ze melk.

Mayonaise à la Carmen Ingrediënten

• 1 cup volle melk of soya melk voor de vegan variant
• 2 cups zonnebloemolie
• 1 theelepel zout

Bereiding

1. Doe de melk in een hoge mengbeker.
2. Voeg geleidelijk de zonnebloemolie toe terwijl je alles met een staafmixer mengt.
3. Je ziet het mengsel langzaam dikker en romiger worden.
4. Voeg het zout toe, proef en voeg eventueel nog iets meer zout toe.
5. En klaar is je zelfgemaakte mayonaise. Simpel, romig en zonder rauw ei.

Tip: bewaar zelfgemaakte mayonaise altijd gekoeld en gebruik hem bij voorkeur snel.

Welke ingrediënten kun je nog aan Ensalada Rusa toevoegen?

Het leuke van Ensalada Rusa is dat je er gemakkelijk je eigen versie van kunt maken. Wil je wat meer kleur, frisheid of pit?

Probeer dan bijvoorbeeld:

• 400 gram geblancheerde wortel in kleine blokjes
• een blikje doperwten
• verse bieslook
• een klein fijngesnipperd uitje
• 2 theelepels paprikapoeder
• zwarte peper naar smaak
• het sap van 1 citroen

Maak hem vooral zoals jij hem lekker vindt. Dat doen de Spanjaarden tenslotte ook.

Kun je Ensalada Rusa van tevoren maken?

Ja. Ensalada Rusa kun je prima van tevoren bereiden en gekoeld bewaren. Sterker nog: wij vinden hem vaak nog lekkerder wanneer de smaken even de tijd hebben gehad om samen te komen. En dat maakt het een heerlijk gerecht voor een warme vakantiedag in Andalusië. Je maakt de salade bijvoorbeeld ’s avonds en zet hem in de koelkast. De volgende dag trek je erop uit voor een wandeling, een bezoek aan een wit dorpje of een dagje Málaga. Wanneer je terugkomt, staat het eten al klaar.

Ensalada Rusa eten in Andalusië

Natuurlijk smaakt Ensalada Rusa overal. Maar stiekem vinden wij hem hier in Andalusië toch het lekkerst. Stel je voor: je hebt de salade de avond ervoor al gemaakt. Na een heerlijke dag vol avonturen in Andalusië kom je moe maar voldaan terug bij Finca Las Nuevas. Je hoeft alleen nog maar de Ensalada Rusa uit de koelkast te halen en er iets lekkers bij te drinken. Dan zoek je een plekje op het grote terras, tussen de olijf- en amandelbomen. Langzaam zakt de zon achter de bergen van Sierra de las Nieves en verandert de lucht in steeds andere tinten oranje en rood. Meer heb je soms niet nodig.

Buen provecho en geniet van Andalusië!